Sto godina Srpskog PEN centra: Glas razuma u burnim vremenima !

Prije 100 godina, tačno na današnji dan, 26. februara 1926. godine u Beogradu je osnovan Srpski PEN centar.

Osnivači i prvi predsjednik

Tim povodom iz ovog centra na čijem je čelu danas književnica Vida Ognjenović podsjetili su da su osnivači Srpskog PEN centra bili: Ivo Andrić, Miloš Crnjanski, Jovan Dučić, Isidora Sekulić, Bogdan Popović, Pavle Popović, Slobodan Jovanović, Dragiša Vasić, Gustav Krklec, Milan Kašanin, Todor Manojlović, Veljko Petrović, Milan Bogdanović, Ivo Vojnović i mnogi drugi značajni srpski pisci.

“Prvi predsjednik Srpskog PEN centra bio je Bogdan Popović, dok je sekretar bila Isidora Sekulić. Kao jedno od najstarijih umjetničkih udruženja u Srbiji, Srpski PEN centar je učesnik i svjedok naše novije književne i kulturne istorije.

Prvi važniji događaj Srpskog PEN centra bila je posjeta indijskog pjesnika i dobitnika Nobelove nagrade za književnost Rabindranata Tagore Beogradu u novembru 1926. godine”, saopšteno je iz Srpskog PEN centra. Istorija Srpskog PEN centra, saopšteno je u nastavku, neobično je zanimljiva i uzbudljiva kao rijetko koje druge umjetničke i kulturne asocijacije u Srbiji u proteklom vijeku.

Uloga u književnoj i kulturnoj istoriji

“Mijenjala su se vremena i okolnosti u kojima je Srpski PEN centar djelovao, ali se jedno nije promijenilo: u Srpskom PEN centru uvijek su bili aktivni najznačajniji srpski pisci jednog doba.

Zahvaljujući toj činjenici, kao i mnoštvu aktivnosti koje je imao u proteklih 100 godina, istorija Srpskog PEN centra je dragocjeno svjedočanstvo o književnoj i kulturnoj istoriji Beograda i Srbije modernog doba”, navedeno je u saopštenju.

Srpski PEN centar, podsjetili su iz ove organizacije, autonomni je dio Međunarodnog PEN-a, osnovanog 1921. godine, jedinstvene svjetske organizacije pisaca, urednika i prevodilaca.

Međunarodne aktivnosti i priznanja

“Srpski PEN centar je jedan od najstarijih i najaktivnijih centara Međunarodnog PEN-a (ukupno ih ima 146 na šest kontinenata). Ugledno mjesto Srpskog PEN centra u porodici Međunarodnog PEN-a potvrđeno je i potpredsjedničkom funkcijom u ovoj svjetskoj organizaciji”, javljeno je iz Srpskog PEN-a.

Kako je javljeno dalje, pored niza drugih aktivnosti, Srpski PEN centar već 60 godina dodjeljuje Nagradu za najboljeg stranog prevodioca srpske književnosti.

“Srpski PEN centar organizuje bijenalnu Regionalnu konferenciju posvećenu važnim pitanjima savremene književnosti. Srpski PEN centar je osnivač mreže Balkanskih PEN centara. On je organizovao 77. kongres Međunarodnog PEN-a u Beogradu u septembru 2011. To je jedini njihov kongres održan u Srbiji.

Prema zvaničnim izvještajima Međunarodnog PEN-a, kongres u Beogradu, na kome je donesena Beogradska deklaracija o jezičkim pravima i zaštiti ugroženih jezika, najbolje je organizovani kongres PEN-a u 21. vijeku”, ističu iz Srpskog PEN-a.

Glas razuma i zaštita umjetničkih sloboda

Kako dodaju iz ovog centra, ostali su vjerni zaštiti umjetničkih sloboda.

“Prepoznat kao glas razuma u burnim vremenima i kao važan dio svjetske federacije pisaca, Srpski PEN centar je posvećen promociji vrhunske savremene književnosti, međunarodnoj književnoj i kulturnoj saradnji, kao i zaštiti umjetničkih sloboda i prava izražavanja”, precizirali su.

Obilježavanje stogodišnjice i aktuelno rukovodstvo

Srpski PEN centar, podvučeno je u saopštenju, obilježava 100 godina od svog osnivanja u duhu najboljih penovskih tradicija, organizujući međunarodne književne događaje, podstičući duh dijaloga, razumijevanja i kritičkog mišljenja.

“Srpski PEN centar je govorio kada je to trebalo i kada se nije smjelo ćutati. Vijek ovog centra obavezuje nas da tu istoriju nastavimo i u vremenima kada kultura nema ulogu i uticaj kakvu je imala prije samo nekoliko decenija.

To, međutim, nije razlog da se pokolebamo, već da se uvijek sjetimo načela Povelje Međunarodnog PEN i starog iskustva koje ima snagu i u novim vremenima: kultura i književnost se potiskuju upravo zato što su važni”, rezimiraju iz Srpskog PEN centra.

Stogodišnjicu svog rada, kako su najavili, obilježiće nizom događaja koje će u različitim gradovima Srbije organizovati do kraja godine.

“Obilježavajući 100 godina Srpskog PEN centra nastojimo da djelujemo tako da se ta istorija nastavi i da prisustvo PEN-a u srpskoj književnosti i kulturi bude dostojno velikih trenutaka iz naše stogodišnje istorije”, poručuju.

Pored Vide Ognjenović, koja obavlja funkciju predsjednice Srpskog PEN centra, u ovoj ustanovi danas djeluju i potpredsjednici Zoran Paunović i Gojko Božović, dok su članovi Upravnog odbora Mihajlo Pantić, Vladislav Bajac, Vladislava Gordić Petković, Neda Nikolić Bobić, Bratislav Milanović i Ana Marija Grbić.

Međunarodni PEN centar

Podsjećamo, PEN je skraćenica za međunarodno udruženje pjesnika, esejista i književnika. Puni naziv organizacije na engleskom je “Poets, Essayists and Novelists”. Organizacija se sastoji od pojedinih jedinica (PEN centara) koje djeluju u okviru pojedinih zemalja.

Prvi takav centar je osnovala u Londonu 1921. godine književnica Ketrin Ejmi Doson Skot, a Džon Golsvordi je bio prvi predsjednik ove organizacije. Među prvim članovima bili su Džozef Konrad, Elizabet Krejg, Džordž Bernard Šo i Herbert Džordž Vels.

Članovi iz 15 nacionalnih klubova osnivaju u Berlinu 1926. godine organizaciju “International PEN”, koja sve do danas ima sjedište u Londonu i sastoji se od autonomnih PEN centara u preko 100 zemalja širom svijeta, od kojih je svaki otvoren za pisce, novinare, prevodioce, istoričare i druge koji se aktivno bave bilo kojom granom književnosti, bez obzira na nacionalnost, rasu, boju kože ili religiju.

To je nevladina organizacija u formalnim konsultativnim odnosima sa UNESCO-om i sa specijalnim konsultativnim statusom pri Ekonomskom i socijalnom savjetu Ujedinjenih nacija.