Procurio Trampov plan za Gazu kao “futurističku metropolu Bliskog istoka” !

Luksuzna obalska odmarališta, brze željeznice i pametne elektroenergetske mreže optimizovane vještačkom inteligencijom, tako izgleda vizija “Project Sunrise”, plana Trampove administracije kojim se stranim vladama i investitorima predlaže pretvaranje razrušene Gaze u futurističku obalsku metropolu, javlja WSJ.

Riječ je o nacrtu koji su, prema američkim zvaničnicima, izradili Džared Kušner, zet predsjednika Donalda Trampa, i Stiv Vitkof, posebni izaslanik za Bliski istok, uz učestvovanje užeg kruga visokih zvaničnika Bijele kuće.

Od šatora do penthousea

Plan je predstavljen u PowerPoint prezentaciji na 32 stranice, označenoj kao “osjetljivo, ali neklasifikovano”. Sadrži ilustracije obalskih nebodera, grafikone i tablice troškova te opisuje put kojim bi stanovnici Gaze trebalo da pređu iz šatorskih naselja u luksuzne stanove, a iz siromaštva u privredni prosperitet.

Dokument, međutim, ne navodi koje bi tačno države ili kompanije finansirale obnovu, niti precizira gdje bi tokom rekonstrukcije živjelo oko dva miliona raseljenih Palestinaca. Američki zvaničnici navode da su prezentaciju već pokazali potencijalnim donatorima, uključujući bogate zalivske monarhije, Tursku i Egipat, prenosi Index.

Sumnje unutar administracije

Neki američki zvaničnici koji su imali uvid u plan izražavaju ozbiljne sumnje u njegovu sprovedivost. Skeptični su prema mogućnosti da Hamas pristane na razoružanje, što je preduslov za početak projekta, ali i prema ideji da bi bogate države bile spremne da finansiraju transformaciju nestabilnog poslijeratnog područja u visokotehnološki grad.

Drugi, pak, smatraju da je riječ o dosad najdetaljnijoj i najoptimističnijoj viziji budućnosti Gaze, pod uslovom da Hamas položi oružje i prekine decenije sukoba.

“Slides mogu raditi koliko god žele”, rekao je Stiven Kuk, viši saradnik Savjeta za spoljne odnose (CFR). “Niko u Izraelu ne misli da će se situacija pomaknuti s mrtve tačke, i svima to odgovara.”

“Ništa se neće dogoditi dok se Hamas ne razoruža. Hamas se neće razoružati, pa se neće dogoditi ništa”, dodao je.

Uslov bez kojeg nema obnove: razoružanje Hamasa

U odgovoru na pitanje, portparol Bijele kuće rekao je da predsjednik Tramp i dalje pomno prati situaciju u Gazi i mirovni plan.

“Trampova administracija nastaviće intenzivno sarađivati s partnerima kako bi se obezbijedio trajan mir i postavili temelji za mirnu i prosperitetnu Gazu”, poručio je.

Sam dokument već na drugoj stranici, podebljanim crvenim slovima, jasno navodi da obnova Gaze zavisi od toga da Hamas “demilitarizuje i ukloni sve oružje i tunele”.

Trošak veći od 112 milijardi dolara

Prema nacrtu, ukupni trošak projekta iznosio bi 112,1 milijardu dolara tokom deset godina. Sjedinjene Države obavezale bi se na ulogu “sidra”, pružajući oko 60 milijardi dolara kroz bespovratna sredstva i garancije za dug, što čini oko 20 posto ukupne finansijske podrške.

Plan predviđa da bi Gaza u kasnijim fazama mogla sama finansirati dio projekata te postupno otplaćivati dugove kako se lokalna privreda bude oporavljala. Svjetska banka takođe bi imala ulogu u finansiranju.

Kušner, Vitkof, viši savjetnik Bijele kuće Džoš Gruenbaum i drugi zvaničnici sastavljali su prijedlog tokom posljednjih 45 dana, uz konsultacije s izraelskim zvaničnicima, privatnim sektorom i izvođačima radova. Brojke bi se, prema planu, ažurirale svake dvije godine.

Četiri faze obnove

Obnova bi se odvijala u četiri faze, počevši od juga – Rafe i Kan Junisa – zatim bi se širila prema centralnim kampovima, a završila u gradu Gazi.

Prve godine bile bi posvećene uklanjanju ruševina, neeksplodiranih ubojnih sredstava i Hamasovih tunela, uz istovremeno obezbjeđivanje privremenog smještaja, poljskih bolnica i mobilnih klinika. Nakon toga bi započela izgradnja trajnog stanovanja, bolnica, škola i vjerskih objekata, uz obnovu puteva, elektroenergetske mreže i poljoprivrede. Tek u završnim fazama predviđeni su luksuzni obalski projekti i savremeni saobraćajni čvorovi.

Jedan od ključnih projekata, “Nova Rafa”, zamišljen je kao sjedište uprave Gaze i dom za više od 500.000 stanovnika, s više od 100.000 stambenih jedinica, više od 200 škola, najmanje 75 zdravstvenih ustanova te oko 180 džamija i kulturnih centara.

 Ogromne prepreke na terenu

Razmjere razaranja predstavljaju veliki izazov. Nakon dvije godine izraelskih napada, ispod oko 68 miliona tona ruševina nalazi se, prema procjenama, oko 10.000 tijela. Tlo je zagađeno, prepuno neeksplodiranih bombi, a Hamasovi borci i dalje su ukopani u enklavi.

Ako se bezbjednosni uslovi ispune, američki zvaničnici tvrde da bi plan mogli početi sprovoditi već za dva mjeseca.

“Ne možete nikoga uvjeriti da ulaže novac u Gazu ako vjeruje da će za dvije ili tri godine izbiti novi rat”, rekao je američki ministar spoljnih poslova Marko Rubio.

Dug put do mira

Pokretanje “Project Sunrise” zavisi od završetka dugog i krhkog mirovnog procesa između Izraela i Hamasa. Trenutno se sprovodi tek prva faza trofaznog plana, jer Hamas još nije predao posljednjeg taoca – tijelo Rona Gvilija. Tek nakon toga izraelske snage mogle bi se povući, Hamas položiti oružje i odreći se vlasti u Gazi, što bi otvorilo put višegodišnjoj obnovi.

Američke vlasti razmatrale su i druge prijedloge, poput plana GREAT Trust, no “Project Sunrise” pokazuje da se administracija sada direktno uključila u oblikovanje budućnosti Gaze – čak i ako to službeno ne naziva izgradnjom države.

“Ako nešto ponavljate dovoljno puta, ljudi će povjerovati. Ako kažu da to nije izgradnja države, nadaju se da će im ljudi povjerovati”, rekao je Kuk. “Ali ovo jest izgradnja države.”