Istorijsko blago koje “Gomionica” čuva vijekovima biće otkriveno muzejskom postavkom

U manastiru Gomionica kod Banjaluke sutra će biti otvorena muzejska postavka, u okviru duhovne svečanosti povodom 800 godina samostalnosti Srpske pravoslavne crkve i manastirske slave Vavedenja presvete Bogorodice, najavljeno je iz Republičkog sekreterijata za vjere. U okviru programa duhovne svečanosti u 9.00 časova će biti služena sveta arhijerejska liturgija, dok je u 12.00 časova planirano osveštanje i otvaranje muzejske manastirske postavke.

Radove na Muzeju manastira Gomionica završio je Republički sekretarijat za vjere sa Eparhijom banjalučkom u okviru Projekta obilježavanja 800 godina samostalnosti Srpske pravoslavne crkve, koji je usvojila Vlada Republike Srpske, saopšteno je Sekreterijata.

Izloženi eksponati dio su blaga riznice ovog manastira i čine ih ikone, duborezi, stare rukopisne i štampane knjige, predmeti od metala kao što su krstovi, bogoslužbeni predmeti, te svjećnjaci, kao i kamena plastika, tekstil i slično.

Posebna vrijednost ove kulturne baštine predstavljaju freske u manastirskoj crkvi.  Muzejsku postavku pripremili su stručnjaci iz Republike Srpske – profesori Ljiljana Ševo i Danijel Dojčinović, akademik Milivoje Unković, stručnjaci Muzeja Republike Srpske Dijana Egić, Đurđica Bjelošević i Ranko Jungić.

foto TORS

U Gomionici se nalazi zbirka ikona od 16. do 19. vijeka, zbirka rukopisnih knjiga od 14. do 18. vijeka, te knjiga iz starih srpskih štamparija iz 16. vijeka. U gomioničkoj riznici sačuvani su i umjetnički izrađeni bogoslužbeni predmeti od plemenitih metala i bogato rezbarenog drveta /krstovi, svijećnjaci, kandila, darohranilnice, kašičice/, kao i od tekstila /antiminsi/ datovani u razdoblje od 17. do početka 20. vijeka.

U 2020. godini očekuje se završetak kapitalne fotomonografije o manastiru Gomionica, kao i sređivanje i formiranje manastirske biblioteke. Manastirska biblioteka takođe sadrži zavidnu kolekciju ruskih štampanih knjiga iz 17. i 18. vijeka.

Otvaranjem muzeja, manastir Gomionica, kao veliki duhovni centar, omogućiće vjernicima, a posebno učenicima i studentima, očigledan uvid u veličinu umjetničkih i kulturnih dostignuća naših predaka unazad 600 godina, dodaje se u saopštenju.

Istorijski zapisi o Manastiru Gomionica

Manastir Gomionica sa crkvom posvećenom Vavedenju Bogoredice kod Bronzanog Majdana (na 42 km zapadno od Banjaluke), datuje se prije 1536. godine, kada se u turskim izvorima u njoj pominje iguman Andrija. Iz 1599. godine potiče tipik manastira Gomionice, danas u eparhijskoj biblioteci u Aradu (Rumunija). Monasi su krajem XVII vijeka izbjegli u manastir Hodoš u Banatu, a 1738. godine u slavonski manastir Pakru.Tokom XVIII i XIX vijeka crkva je nekoliko puta obnavljana. Manastirsku školu podignutu 1882. godine je pohađao i poznati književnik Petar Kočić.

foto TO Banjaluka

Manastirska crkva

Gomionička crkva je jednobradna građevina sa kupolom, polukružnom oltarskom apsidom i pripratom. Uz podužne zidove prislonjeni su ojačavajući lukovi. Svodovi unutar crkve su oslonjeni na isturene pilastre, pri čijem dnu su lučno zasvedeni prolazi, što crkvi daje prividno trobrodnu osnovu. Sredinom XIX vijeka dograđena joj je spoljna priprata, a oko 1900. godine zvonik. Godine 1892. u kupoli, ispod sloja zidnog slikarstva iz oko 1870. godine, otkrivene su starije freske. Zaključuje se da je prvobitno gomionička crkva bila ukrašena freskama, izuzev unutrašnje priprate. Živopis Gomionice posjeduje izvjesne stilske karakteristike koje ga dovode u vezu sa majstorima koji su u sedmoj i osmoj deceniji XVI vijeka oslikali pećku i gračaničku pripratu, crkvu manastira Lomnice i obnavljali freske u Studenici, Mileševi i Banji kod Priboja. Postoje i izvjesne osobine stila koje odvajaju gomionički živopis od rada takozvanih «pećkih slikara».

Manastirksi konak

Manastirski konak je u XIX vijeku proširen i podignut na sprat. U niši na istočnom zidu trpezarije sačuvala se freska Bogorodice sa Hristom iz XVII vijeka.

Manastirska riznica

U manastirskoj riznici su zbirke ikona iz XVI – XIX vijeka, starih rukopisnih i štampanih knjiga iz XIV – XVIII vijeka i predmeta umjetničkog zanatstva. Pozlaćeni gomionički srebrni krst iz 1640. godine, rad Stefana Ivanovića Sarajevca iz Sombora, danas je u kolekciji Londonskog univerziteta.

Novosti plus

Komentariši

Vaša email adresa neće biti objavljivana. Neophodna polja su označena sa *