Njemačka 34 godine nakon ujedinjenja: Koliko su srasli istok i zapad ?
PIŠE: Dejan Rauš
Njemačka je ove godine obilježila 34. godišnjicu svog ujedinjenja, događaja koji je označio kraj decenijske podjele između dva politička i ekonomski različita sistema. Tadašnji kancelar Willy Brandt prognozirao je da će “ono što pripada zajedno” konačno srasti, ali tri decenije kasnije, pitanje je koliko je ta prognoza ispunjena. Dok političari i analitičari govore o napretku i integraciji, ekonomske, društvene i političke razlike između istoka i zapada ostaju očigledne i vidljivije.
Ekonomija: neravnoteža i dalje prisutna
Ekonomska slika Njemačke pokazuje da je ujedinjenje donijelo značajan razvoj istočnom dijelu zemlje, ali ne u onom obimu kakav se očekivao. Infrastrukturna ulaganja, subvencije i strana ulaganja pomogli su jačanju privrede, ali razlika u platama između bogatog zapada i manje razvijenog istoka i dalje postoji. Prema izvještaju njemačke vlade, životni uslovi između istoka i zapada značajno su se izjednačili, ali to nije u potpunosti eliminisalo ekonomski jaz. Mnoge kompanije još uvijek plaćaju radnike u istočnim pokrajinama manje nego na zapadu, a zapadne regije i dalje ostaju privredno dominantne. Zbog toga veliki broj radnika sa naših prostora teži da ide ka jugu ili zapadu Njemačke gdje su bolje plate, a samim tim i bolji uslovi za život. Ovog puta, ipak je fokus na njemačkom stanovništvu i njihovom poimanju Njemačke kao matice.
Nije samo razlika u platama problematična; nezaposlenost je veća na istoku, a mnogi mladi ljudi odlaze prema zapadu u potrazi za boljim mogućnostima. Iako je Berlin postao kulturni i ekonomski centar, mnoge istočne regije, naročito ruralne, osjećaju se zanemareno. Političari poput Katrin Göring-Eckardt ističu da je ulaganje u infrastrukturu ključno za smanjenje ovog jaza, ali drugi smatraju da to samo po sebi neće biti dovoljno. Nakon godina i godina razjedinjenog života, osjećaj dugotrajne diskriminacije i ekonomske nesigurnosti koji su se ukorijenili kod istočnih Nijemaca i danas su i te kako vidljivi.
Politička podjela i uspon desnice
Jedan od najočiglednijih pokazatelja društvenih podjela je uspon desničarske Alternative za Njemačku (AfD), naročito u istočnim pokrajinama. Dok AfD na zapadu osvaja niži procenat od demohrišćana, na istoku često dobija i do 25-30%, preuzimajući ulogu stranke koja se bavi problemima Nijemaca i njihovih porodica. Ovaj trend ukazuje na duboko nezadovoljstvo politikom “iz zapadne perspektive” i percepciju da su interesi istočnih Nijemaca zapostavljeni, dok se politika otvorenih vrata prema migrantima i radnicima iz Poljske, Češke i sa Balkana pokazuje pogubnom bar prema vladajućoj strukturi. Zbog toga se mnogi stanovnici istočnih dijelova Njemačke osjećaju se kao građani drugog reda, a prema anketama, skoro 60% njih dijeli taj stav. Ovakva politička klima osnažuje populističke i evroskeptične stranke koje kritikuju način na koji funkcioniše demokratija, ekonomski sistem i samo njemačko društvo.
Osjećaj da ste stanovnik drugog reda, ostao je ukorijenjen zbog istorijskih iskustava istočnih Nijemaca prema DDR-u, gdje su ljudi bili oprezni prema vlasti. Ovaj skepticizam prema autoritetima, kapitalizmu i medijima dodatno hrani podršku AfD-u, zbog čega se u Briselu pribojavaju prodesničarskog talasa koji će zapljusnuti evro blok. A slične stvari se odavno dešavaju u Holandiji, Italiji, Francuskoj, pa i u Mađarskoj gdje vlada tradicionalističko viđenje države. Očigledno je da je osjećaj kolektivno lošijeg tretmana u državi ono što potiče političku polarizaciju koja se širi Evropom.
Migrantska politika i društvene tenzije
Migrantska politika takođe je postala važan faktor u političkoj dinamici Njemačke. Dok zapadne regije imaju dužu tradiciju prihvatanja migranata i multikulturalnosti i inkluzivne politike ka došljacima, na istoku se često javlja otpor prema dolasku novih migranata. Ova tenzija postala je izraženija tokom migrantske krize 2015. godine, kada je Njemačka prihvatila veliki broj izbjeglica iz ratom pogođenih zemalja Bliskog istoka. Naravno, tome je kumovala tadašnja kancelarka Angela Merkel koja je širom otvorila vrata migrantima. Na istoku, gdje su ekonomski izazovi već prisutni, mnogi vide migrante kao konkurenciju na tržištu rada i prijetnju kulturnom identitetu.
Snažan antimigrantski osjećaj koji promoviše AfD našao je plodno tlo upravo u tim regijama. Političari na zapadu, poput Zelenih, zagovaraju više ulaganja u regije pogođene migracijom, ali osjećaj zanemarenosti među istočnim Nijemcima ostaje. Ova kombinacija ekonomskog nezadovoljstva i straha od promjena dodatno polarizuje društvo.
Izazovi za budućnost
A na 34. rođendan pada Berlinskog zida i ujedinjenja Njemačke, kancelar Olaf Šolc istakao je da proces ujedinjenja još uvijek nije završen, ali da je Njemačka postigla značajan napredak. Ipak, priznaje da su pred njima i dalje veliki izazovi. Dok ekonomski pokazatelji ukazuju na napredak, političke i društvene podjele su i dalje duboke. Istočne regije se osjećaju zapostavljeno i politički marginalizovano, dok zapadni Nijemci često ne razumiju specifične probleme s kojima se njihovi sunarodnjaci suočavaju.
Ujedinjenje Njemačke donijelo je mnogo koristi, od ekonomskog rasta do širenja političkih sloboda, ali proces je daleko od završenog. Potrebna su daljnja ulaganja, ali i veća društvena empatija i razumijevanje. Njemačka mora pronaći način da smanji unutrašnje podjele i nastavi graditi jedinstvo, ne samo na ekonomskom već i na političkom i društvenom nivou, kako bi zadržala mjesto broj 1 najjače i najrazvijenije evropske države. Pod pretpostavkom da je to krajnji cilj političkih elita Njemačke.
izvor : banjaluka.net
