Žestoka svađa Kine i Evrope !

U ranim mjesecima američkog trgovinskog rata protiv svijeta, spekulisalo se: da li bi druga dva velika trgovinska giganta, Kina i Evropska unija, mogla da sarađuju i intenziviraju svoje međusobne trgovinske veze kako bi nadoknadili američki izolacionizam? Samit zakazan za 24. juli u Pekingu pokazaće da je odgovor odlučno „ne“. To je trebalo da bude proslava 50 godina diplomatskih odnosa. Sada se, međutim, čini da će ispasti blijeda, neslavna predstava.

Ranije ove godine činilo se da su se odnosi između Kine i EU zagrijali. U maju su lideri EU izjavili da su spremni da „rade ruku pod ruku“ s Kinom kako bi se suočili s „zajedničkim izazovima“. Ali, kako kažu upućeni iz Brisela, kratkotrajna prijateljskost Evrope bila je više pokušaj manipulacije Amerikancima nego pokušaj zbližavanja s Kinezima. EU je oprezna prema Trampu, ali još opreznija prema Kini, piše Economist.

Samit je prvobitno trebao biti održan u Evropi. Međutim, Evropljani su htjeli sastanak s kineskim liderom Xi Jinpingom, a ne s njegovim zamjenikom Li Qiangom, koji bi inače bio poslat u Brisel. Zbog toga su Evropljani odlučili da otputuju u Peking u nadi da će vidjeti Xija. Odlučnost je ojačala i u drugim oblastima. Nedavno je EU odlučila da odustane od, kako su ga nazvali, besmislenog ekonomskog sastanka prije samita s Kinezima. Zatim je Kina otkazala planove da Ursula von der Leyen, predsjednica Evropske komisije, i ostali visoki zvaničnici posjete tehnološke i automobilske firme u Hefeiu tokom boravka u Kini.

Međutim, u pitanju je mnogo više od samog bontona. Prepucavanja oko samita odražavaju duboke probleme u samoj srži odnosa. Oni se uglavnom tiču trgovine i bezbjednosti. EU optužuje Kinu da uništava njenu industriju preplavljujući tržište robom subvencionisanom od strane kineske vlade; strahuje i da bi Trampove tarife mogle da dovedu do još većeg priliva kineskih proizvoda u Evropu. Još jedan problem je kineska kontrola nad rijetkim zemnim elementima. Tu je i mračna sjenka kineske podrške Rusiji u ratu protiv Ukrajine, kineskih sajber napada na komercijalne i političke ciljeve u EU, kao i vojnog jačanja s ciljem prijetnji Tajvanu.

Što se tiče trgovine, Evropa se žali da Kina ili šalje previše robe ili premalo. EU je bijesna jer joj se ogroman trgovinski deficit s Kinom još više povećava. Podaci pokazuju da su u prvih šest mjeseci ove godine kineski izvozi u EU porasli za 7%, dok je uvoz iz EU pao za 6%. Prošle godine Kina je u EU izvezla robu u vrijednosti od oko 606 milijardi dolara — oko 167 milijardi dolara više nego što je izvezla u Ameriku.

EU je u Kinu izvezla robu u vrijednosti od oko 250 milijardi dolara, manje od polovine vrijednosti robe koju izvozi u Ameriku. Ipak, Kina je treće najveće tržište za proizvode iz EU. Trgovina između njih je sada za više od 30% veća nego prije pandemije.

Automobili su posebno osjetljiva tačka. Električna vozila (EV) bi trebalo da čine više od 21% ukupnog evropskog tržišta automobila ove godine (ne računajući hibride), a kineske firme bi trebalo da prodaju oko jedno od deset takvih vozila, prema podacima firme Schmidt Automotive. Ta vozila su oko 20% jeftinija od evropskih, pa remete niži segment tržišta.

Prošle godine EU je istakla kineske subvencije i poreske olakšice kao razlog da uvede carine i do 45,3% na kineska EV, kako bi spriječila „neposrednu štetu“ evropskim firmama. Ipak, čak i s carinama, kineski proizvođači automobila i dalje mogu ostvariti profit u Evropi. BYD, najveći kineski brend, nada se da će do 2030. postati najveći proizvođač EV u Evropi.

Drugi prigovor EU je da Kina uskraćuje stvari koje EU treba, naročito rijetke elemente. U aprilu je Kina najavila nove opsežne restrikcije na izvoz tih elemenata i proizvoda koji ih sadrže, kao dio trgovinskog rata. To ometa evropsku auto-industriju, aeronautiku, odbrambenu industriju i proizvođače poluprovodnika. Neki proizvođači autodijelova čak su morali obustaviti proizvodnju. Na sastanku G7 lidera u Kanadi u junu, Ursula von der Leyen optužila je Kinu da stvara obrazac „dominacije, zavisnosti i ucjene“ kontrolisanjem isporuka rijetkih zemnih elemenata.

U međuvremenu, bezbjednosne brige postaju sve izraženije. Za EU, najveća briga je kinesko snabdijevanje komponentama ruske vojne industrije — tehnologija koja je ključna za rusku ratnu mašinu. Kina je, međutim, nepopustljiva: „bezgranično“ partnerstvo s Rusijom smatra vitalnim. Osjeća se sigurnije uz autoritarnog lidera u Kremlju koji dijeli kineski pogled na svijet. I vidi rat u Ukrajini kao koristan način da iscrpi resurse Zapada. Kineski ministar vanjskih poslova Wang Yi rekao je evropskim zvaničnicima ovog mjeseca da Kina strahuje da bi ruski poraz mogao navesti Ameriku da usmjeri više pažnje na Kinu.

EU se ne brine samo zbog posredne prijetnje kineske podrške Rusiji. Postala je sve glasnija i u vezi s navodnim kineskim sajber napadima na ciljeve u EU. U maju, nakon napada na ministarstvo vanjskih poslova Češke, Evropski savjet, koji čine lideri vlada država članica, optužio je Kinu za sve veći broj „zlonamjernih sajber aktivnosti“. Šefica evropske diplomatije Kaja Kallas je upozorila da je blok „spreman da uvede mjere“ protiv Kine zbog takvog ponašanja.

S druge strane, Kina je zabrinuta zbog podrške Tajvanu među državama EU: dva njemačka ratna broda su prošle godine simbolično plovila kroz Tajvanski moreuz, prvi put nakon 20 godina. Kineski državni mediji okrivljuju EU i Zapad za rast tenzija, optužujući ih za podršku tajvanskim „separatistima“. Kina bi željela da odvoji EU od Amerike, kako bi oslabila zapadno jedinstvo po ovom pitanju.

Ipak, Kina se malo trudi da umiri Evropu. U aprilu je ukinula sankcije uvedene prije četiri godine protiv poslanika EU koji su izrazili zabrinutost zbog ljudskih prava u zapadnoj regiji Xinjiang. U julu je ponudila ustupke francuskim proizvođačima konjaka, kako bi im pomogla da se izbore s antidampinškim mjerama koje je Kina uvela prošle godine.

Glavni plan Pekinga, čini se, jeste da pokuša da podijeli EU gdje god može. Kina polaže nade u pojedinačne članice bloka, posebno Njemačku i Francusku, koje je Wang posjetio nakon sastanaka u Briselu. Njemačka čini oko 40% izvoza EU u Kinu. Kancelar Friedrich Merz navodno planira posjetu Kini kasnije ove godine — s poslovnom delegacijom u pratnji. Može se očekivati crveni tepih za njega.

Jin Ling iz Kineskog instituta za međunarodne studije, instituta povezanim s ministarstvom vanjskih poslova u Pekingu, smatra da raste jaz između stavova pojedinih članica i rukovodstva EU po pitanju Kine. To, kako kaže, otežava Kini da odluči kako da se postavi prema EU. Čini se da Kina sve manje i manje želi da pokušava. Nada u Pekingu je da će udvaranje pojedinim članicama uspjeti da drži jastrebove u Briselu podalje.

izvor : banjaluka.net.