Gradili kuće tamo gde ih niko ne očekuje: Neobična podzemna dvorišta Kine kriju vekovima staru priču
Naselja su nastala pre više od 7.000 godina.
U kineskoj provinciji Henan, na području grada Sanmenksija, nalazi se neobičan oblik tradicionalnog stanovanja poznat kao podzemna dvorišta Šandžoua. Umesto da budu podignute iznad zemlje, kuće su ukopane u lesno tlo, pa se sa površine često gotovo ništa ne vidi osim širokog udubljenja koje predstavlja centralno dvorište.
Ovakva naselja nastala su kao prilagođavanje ljudi prirodnom okruženju i načinu života na Lesnoj visoravni. Istraživanja pokazuju da istorija ovog tipa gradnje seže više od 7.000 godina unazad, dok su podzemna dvorišta Šandžoua danas istovremeno deo kulturnog nasleđa, predmet zaštite i zanimljiva turistička destinacija.
Profimedia
Kuće koje se nalaze ispod zemlje
Osnovu jednog podzemnog dvorišta čini pravougaona ili kvadratna jama duboka oko šest do sedam metara. Sa sve četiri strane ukopane su prostorije, odnosno pećinske kuće, pa centralni prostor zapravo predstavlja dvorište koje se nalazi ispod nivoa okolnog terena.
Ovakva gradnja bila je posebno pogodna za područje sa debelim slojevima lesa, koji je dovoljno čvrst da može da formira zidove ukopanih prostorija. Istovremeno, podzemni položaj kuća pružao je zaštitu od vetra i peska, dok je zemljište omogućavalo da se unutrašnja temperatura tokom godine održava stabilnijom nego u klasičnim kućama.
Razlog za ovakav način stanovanja nije bio samo praktičan. Pre nekoliko hiljada godina obradivo zemljište bilo je dragoceno, pa je ukopavanje kuće značilo da se površina iznad nje može sačuvati za poljoprivredu. Tako je nastala arhitektura koja je istovremeno odgovarala prirodnim uslovima, potrebama stanovnika i njihovom načinu života.
Profimedia
Život, običaji i tradicija ispod zemlje
Podzemna dvorišta nisu bila izolovane građevine, već čitava naselja u kojima su generacije ljudi provodile svakodnevni život. U pojedinim očuvanim kompleksima neke kuće stare su više od dva veka, a u njima je, prema podacima China Daily-ja, živelo čak šest generacija jedne porodice.
Tradicija podzemnih naselja povezana je sa širim kulturnim prostorom duž sliva Žute reke. Istraživanja ukazuju na to da su se slični oblici ukopanih stambenih prostora razvijali još u neolitu, dok je karakterističan oblik dvorišta sa prostorijama ukopanim u njegove zidove postepeno dobio današnju formu.
Posebnost Šandžoua danas se ne ogleda samo u samim kućama već i u nastojanju da se sačuvaju lokalne veštine i običaji. U turističkom kompleksu prikazuju se tradicionalne umetnosti i zanati poput izrade otisaka od biljaka, Šandžou sečenja papira, lutkarskog i pozorišta senki, izrade šećernih figura, kao i lokalni običaji povezani sa venčanjima.
Profimedia
Od drevnog načina života do turističke atrakcije
Podzemna naselja danas predstavljaju i primer koliko se tradicionalna arhitektura promenila tokom modernizacije. Od 1980-ih stanovnici su sve češće prelazili u kuće izgrađene iznad zemlje, dok su mnoga stara podzemna dvorišta napuštana, zatrpavana ili su se vremenom urušila.
Istovremeno, porasla je svest o njihovoj kulturnoj i istorijskoj vrednosti. Tehnika izgradnje podzemnih dvorišta u Šandžouu uvrštena je 2011. godine na nacionalnu listu nematerijalnog kulturnog nasleđa Kine, a pojedina tradicionalna sela počela su da se obnavljaju i prilagođavaju posetama turista.
Jedan od najpoznatijih turističkih kompleksa nalazi se u selu Bejings i obuhvata obnovljena podzemna dvorišta koja posetiocima približavaju nekadašnji život stanovnika ovog kraja. Kompleks je otvoren 2016. godine, a uz obilazak arhitekture organizuju se i sadržaji posvećeni lokalnoj gastronomiji, zanatima i narodnoj kulturi, dok su pojedina dvorišta ostavljena van turističke zone kako bi se sačuvala njihova autentičnost.
