Evropa prvi put ozbiljno razmatra vlastitu nuklearnu snagu: A ko bi pritisnuo dugme?

Evropski čelnici, zabrinuti zbog prijetnji Rusije naoružane nuklearnim oružjem i sumnji u budućnost američke predanosti evropskoj bezbjednosti, sve više raspravljaju o tome treba li jačati nuklearne arsenale na kontinentu.

Dok Sjedinjene Države i Rusija imaju hiljade nuklearnih bojevih glava, u Evropi samo Francuska i Velika Britanija imaju takvo oružje, s ukupnim brojem od nekoliko stotina.

Komentari američkog predsjednika Donalda Trampa o NATO-u i njegov transakcijski pristup spoljnim odnosima navode evropske saveznike na pitanje mogu li rizikovati oslanjanje na američku zaštitu.

Evropska nuklearna stvarnost

“Evropljani više ne mogu prepuštati svoje promišljanje o nuklearnom odvraćanju Sjedinjenim Državama”, upozorila je stručna grupa u izvještaju objavljenom za Minhensku bezbjednosnu konferenciju (MSC).

Pozvala je Evropu da se “hitno suoči s novom nuklearnom stvarnošću” u svjetlu “ruskog nuklearno potkrijepljenog revizionizma”.

Govoreći na MSC-u, njemački kancelar Friedrih Merc rekao je da već vodi “povjerljive razgovore s francuskim predsjednikom o evropskom nuklearnom odvraćanju”.

Britanski premijer Kir Starmer rekao je da britansko nuklearno odvraćanje već štiti ostale članice NATO-a, ali je naglasio da Britanija “pojačava nuklearnu saradnju s Francuskom”.

Starmer je rekao da “svaki protivnik mora znati da bi se u krizi mogao suočiti s našom združenom snagom” uz Francusku.

Amerika kao garant bezbjednosti

Glavni sekretar NATO-a Mark Rute insistirao je na tome da “niko” ne razmatra potpunu zamjenu američkog nuklearnog kišobrana, koji decenijama štiti evropske zemlje NATO-a.

“Mislim da je svaka rasprava u Evropi koja obezbjeđuje da kolektivno nuklearno odvraćanje bude još jače, u redu”, rekao je Rute, bivši nizozemski premijer, novinarima.

“Ali niko se u Evropi ne zalaže za to kao svojevrsnu zamjenu nuklearnog kišobrana Sjedinjenih Država. Svi shvataju da je to krajnja garancija, a sve ove druge rasprave su dodatne.”

Podsekretar američkog ministarstva odbrane Elbridge Colby rekao je da je Tramp “jasno dao do znanja da se prošireno američko nuklearno odvraćanje i dalje primjenjuje ovdje” u Evropi.

Rekao je da postoji “spremnost SAD na veći evropski doprinos NATO-ovom odvraćanju”, ali da razgovori moraju biti “vrlo trijezni” i “promišljeni” zbog zabrinutosti oko nuklearnog širenja i nestabilnosti.

Izazovi evropske bezbjednosti

Mnogi evropski zvaničnici uvjereni su da teritorijalne ambicije Moskve neće biti ograničene na Ukrajinu i da bi se druge evropske zemlje, uključujući čak i članice NATO-a, mogle suočiti s nekom vrstom napada.

Izvještaj MSC-a izložilo je pet nuklearnih opcija za Evropu, uz upozorenje da nijedna nije dobra. “Ne postoji jeftin ili bezrizičan izlaz iz evropske nuklearne situacije”, upozorili su.

“Era u kojoj si je Evropa mogla priuštiti stratešku ležernost završila je”, napisali su autori, pozivajući evropske kreatore politike “da se izravno i bez odgađanja suoče s ulogom nuklearnog oružja u odbrani kontinenta i da kompetentno ulože resurse potrebne za to”.

Pet mogućih opcija

Navedeno je pet opcija: nastaviti se oslanjati na američko odvraćanje; ojačati ulogu britanskog i francuskog nuklearnog oružja u evropskom odvraćanju; zajednički razvijati evropsko nuklearno oružje kao odvraćanje; povećati broj evropskih zemalja s vlastitim nuklearnim arsenalima; ili proširiti evropsku konvencionalnu vojnu moć kako bi bila zastrašujuća nenuklearna odvraćajuća sila.

Održavanje statusa kvo i oslanjanje na američku vojnu premoć ostaje “najvjerodostojnija i najizvedivija opcija” u kratkom roku, tvrde oni.

Potreba za djelovanjem

Trenutno vrlo malo ljudi vjeruje da Evropljani mogu preuzeti punu odgovornost za odvraćanje u kratkom roku.

“Ako će biti nekih većih evropskih ulaganja u francusko ili britansko nuklearno odvraćanje, to je samo dobra stvar”, nedavno je rekao finski ministar odbrane Anti Hakenen za AFP.

Ali, brzo je dodao: “Ako govorite o kompenzaciji američkog nuklearnog odvraćanja, to u ovom trenutku nije realno.”

Stručnjaci su ipak pozdravili sve ozbiljniju političku raspravu o pitanju koje dugo brine vojne stručnjake.

“To je vrlo pozitivno, ali sada nam je potrebna akcija”, rekla je za AFP Heloise Fayet iz Francuskog instituta za međunarodne odnose (Ifri), saradnica u izvještaju MSC-a.

U izvještaju se navodi da će se i Francuska i Velika Britanija suočiti s nizom izazova u rastu svojih arsenala i proširenju nuklearne zaštite širom Evrope, od visokih troškova do nezgodnih pitanja o tome ko ima konačno ovlaštenje za lansiranje bojevih glava.

Francuski predsjednik Emanuel Makron, koji je prethodno spomenuo mogućnost proširenja francuskog nuklearnog kišobrana na Evropu, trebalo bi krajem februara da održi važan govor o francuskoj nuklearnoj doktrini.

Makron je u Minhenu rekao da razmatra doktrinu koja bi mogla uključivati “posebnu saradnju, zajedničke vježbe i zajedničke bezbjednosne interese s određenim ključnim zemljama”, prenosi Index.

izvor : banjaluka.net