Bojkotom do promjena – koliko će najnovija kriza oblikovati budućnost Pjesme Evrovizije

Evropom je kao munja prošla vijest da su, zbog učešća Izraela, četiri zemlje odlučile da bojkotuju Pjesmu Evrovizije koja se sljedeće godine održava u Beču.

Najveće muzičko takmičenje na svijetu i ranije se suočavalo sa bojkotima, iz različitih razloga, ali i u mnogo drugačijim okolnostima. Koliko će izostanak Španije, Slovenije, Holandije i Irske uticati na budućnost takmičenja i da li je riječ o samo još jednoj krizi koju će takmičenje prevazići?

U gotovo 70 godina dugoj istoriji, Pjesma Evrovizije je od jednog malog festivala, uz mnogobrojne reforme i promjene, došla do višednevnog muzičkog festivala zbog čijih rezultata nerijetko strepi čitava Evropa.

Upravo su rezultati i pravila bili najčešća tačka sporenja javnih servisa i emitera koji svake godine šalju pjevače kao predstavnike svojih zemalja, a do reformi se najčešće dolazilo zahvaljujući prijetnjama o povlačenju i bojkotom festivala.

Od prvog takmičenja, koje je održano u švajcarskom Luganu 1956. godine, tokom šezdesetih broj učesnika narastao je na 16 i tada je festival bilježio popularnost, ali i kontinuitet među tadašnjim slušaocima, ali i sve većem broju gledalaca koji su nabavljali televizijske prijemnike.

Prva kriza – bojkot zbog nejasnih pravila o pobjedniku

U Madridu je 1969. godine održana Pjesma Evrovizije nakon pobjede Španije u Londonu godinu dana ranije. Scenografija u Kraljevskom pozorištu koju je izradio Salvador Dali ostala je u sjenci do tada nezabilježenog rezultata – četiri zemlje na vrhu tabele imale su isti broj poena.

Tadašnji pravilnik nije predvideo šta se događa ukoliko dvije ili više kompozicija ima isti broj poena, pa su Španija, Holandija, Velika Britanija i Francuska proglašene za pobjednike festivala u Madridu.

O tome koliko čelnici nisu razmišljali da je takav ishod moguć najbolje govori anegdota zabilježena na jednoj probi uoči festivala.

Voditeljka takmičenja u Madridu Laura Valenzuela je za vrijeme probe pitala tadašnjeg izvršnog supervizora Pjesme Evrovizije Kliforda Brauna kako da se ponaša u slučaju da više pjesama koje su na prvom mjestu ima isti broj poena.

Braun joj je samouvjereno odgovorio: “Ne brinite, to se neće dogoditi”.

Domaćin je sljedeće godine bila Holandija, koja je odabrana bacanjem novčića, a odluku o bojkotu takmičenja u Amsterdamu donijele su Švedska, Finska, Norveška i Portugalija, a na takmičenje se nije vratila ni Austrija koja nije poslala predstavnika ni u Madrid.

Kao razlog povlačenja naveli su nejasna pravila u vezi sa određivanjem pobjednika, iako su organizatori već 1970. godine, uvidevši propust, uveli mogućnost ponovnog glasanja za zemlje koje imaju isti broj poena.

Sistem glasanja je izmijenjen 1971. godine, a prepoznatljivi način glasanja sa čuvenih 12 poena uveden je 1975. godine kada je održana prva Pjesma Evrovizije u Švedskoj.

Reforma finansiranja – ko treba da plati organizaciju festivala

Nakon toga, sve dok takmičenje nije bilo organizovano u Švedskoj 1975. godine, nije bilo povlačenja sa takmičenja i na gotovo svakom festivalu nastupali su predstavnici 18 zemalja.

Švedski javni servis je isprva bio neodlučan u vezi s organizacijom festivala, prije svega zbog visokih troškova. Pokušali su da pregovaraju sa Evropskom radiodifuznom unijom i drugim emiterima da se uvede podjela troškova, odnosno da učesnici plaćaju određenu kotizaciju za učešće.

Detalj uoči početka glasanja na Pesmi Evrovizije u Stokholmu 1975. godine

Ipak, Šveđani nisu uspjeli u tome i morali su sami da finansiraju takmičenje. Strah od potencijalnih troškova doveo je čak i do protesta na ulicama švedskih gradova, zbog čega su odlučili da ne učestvuju na sljedećem izdanju takmičenja koje je održano u Hagu.

Međutim, švedska inicijativa i odluka o povlačenju doprinijeli su uvođenju novih pravila koje će obezbijediti stabilno finansiranje takmienja, pa su emiteri koji učestvuju od 1977. godine bili u obavezi da plate registraciju i troškove učešća.

Pojedinačna povlačenja zbog nezadovoljstva pravilima

Narednih godina nije bilo masovnih povlačenja, već su se zemlje povlačile zbog loših rezultata ili nedostatka novca u budžetu. Primjera radi, Jugoslavije nije bilo na Pjesmi Evrovizije od 1977. do 1981. godine, a razlog tome bili su slabi rezultati na prethodnim izdanjima takmičenja.

Bilo je primjetno i dugogodišnje odsustvo Italije. RAI je 1997. godine, bez ikakvog objašnjenja, donio odluku da se povlači sa Pjesme Evrovizije, a italijanskih predstavnika na evrovizijskoj sceni nije bilo sve do 2011, kada su postali dio “velike petorke”.

I zbog postojanja “velike petorke”, koju čine Velika Britanija, Francuska, Italija, Njemačka i Španija i koje su zbog broja potencijalnih gledalaca najveći finansijeri takmičenja, mnoge zemlje su negodovale, a neke su se i povukle.

Najglasnija u kritikovanju “velike petorke” bila je Turska koje od 2013. nema na Pjesmi Evrovizije. Kao razloge za povlačenje naveli su uvođenje žirija u proces glasanja i pravilo “velike petorke” koje tim zemljama omogućava direktan plasman u finale svake godine. Turska radio-televizija tada je navela da smatra da pravila nisu fer.

Početak nove ili kraj dosadašnje krize

Međutim, u novije vrijeme Evropska radiodifuzna unija nije se suočila sa toliko masovnim bojkotom. Slovenija, Irska, Holandija i Španija (koja je dio velike petorke) istrajale su u svojoj odluci o povlačenju koju su ranije donijele.

Na jučerašnjem zasjedanju generalne skupštine EBU-a, uprkos tome što je sedam emitera tražilo tajno glasanje o učešću Izraela na Pjesmi Evrovizije, do toga nije došlo, ali su emiteri glasali o novim pravilima koja su objavljena sredinom novembra.

Samim tim, učešće Izraela nije bilo dovedeno u pitanje, pa su četiri zemlje donijele odluku da se povuku sa takmičenja u Beču.

Istovremeno, Njemačka, koja je zaprijetila povlačenjem ako ne bude dozvoljeno Izraelu da se takmiči, pozdravila je odluku delegata, a ishodom su bili zadovoljni i domaćini iz Austrije.

Direktor austrijskog javnog servisa ORF-a Roland Vajsman rekao je da bi zbog bojkota mogao da bude smanjen budžet takmičenja, ali da “šou zbog toga neće patiti”.

Iako u Bazelu prošle godine nije bilo napetosti kakve je bilo u Malmeu, kada je predstavnik Holandije i diskvalifikovan, mnogi su stekli utisak da se zbog strožih pravila izgubio duh takmičenja.

Interakcija među takmičarima svedena je na minimum, a ni mediji ni obožavaoci više nemaju pristup dešavanjima uoči takmičenja.

Različita su tumačenja o uzrocima koji su doveli do tih promjena, ali je izvjesno da su one, makar djelimično, dovele do toga da u Beču nećemo gledati Irsku koja je na Pjesmi Evrovizije pobijedila sedam puta, Holandiju koja je trijumfovala pet puta, Španiju koja je jedan od vodećih finansijera takmičenja i Sloveniju koju, makar gledaoci sa prostora bivše Jugoslavije, uvijek vole da vide među učesnicima.

Konačnog spiska učesnika takmičenja u Beču i dalje nema, pošto je rok za potvrđivanje učešća do sredine decembra, ali su iz Evropske radiodifuzne unije najavili da će svi takmičari biti poznati pre 25. decembra, piše RTS.

izvor : banjaluka.net